Masoud Alany
10-26-2010, 10:25 AM
خه ليفان سه ر به چ پارێزگايه كى عيراقه؟پارێزگای ھەولێر
ئاده كردنى: مسعود صالح ئالانه يى
پارێزگای ھەولێر یەکێک لە پارێزگاکانی کۆماری عێراق و یەکێک لەو سێ پارێزگایانەیە کە لە ژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستان دایە. ناوەندی پارێزگای ھەولێر، شاری ھەولێرە. ژمارەی دانیشتوانی ئەم پارێزگا ٢.٠١٩.٦٨٨ کەس مەزەندە کراوە.
هەولێر (ئینگلیزی: Arbil، عەرەبی: أربیل) شارێکی دێرینی کوردستانە و پایتەختی حکومەتی هەرێمی کوردستانە. شاری هەولێر بە یەکێک لە کۆنترین شارەکانی جیهان دهژمێردرێت کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٠٠٠ ساڵی پێش زایین. لە نووسراوەکانی پادشای سۆمەری، سۆلکی ناونراوە بە ئوربیلم، وە لە نووسراوەکانی بابلی و ئاشوری بە ئەربائیلۆ ناودەبرا، کە بە مانای چوار خواوەند دەهات، لە سەردەمی بابلی شوێنی پەرستنی عەشتار بووە.
لە هێڵکارییەکی خەتی بزماری ناسراو بوو بە (آی کشان کلاما) واتە (ماڵی سەیدە اقلیم)، وە هەروەها پەرستگایەک بوو بۆ پادشای ئاشورییەکان کە پەیکەرێکی پادشای پانیپاڵ و پەیکەری خواوەندی عەشتار کە لە بڕۆنز دروست کرابوو دۆزراوەتەوه.
پاڕکی شار، لەبەردەم قەڵای هەولێردا
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-c641ff9ee3.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-c641ff9ee3.jpg)
بەهۆی گرنگی ئەم شارە، پادشای ئاشوری، سەنحاریب هەستا بە پەنگاوکردن (خزن)ی ئاو لە تونێلی دروستکراو بە بەردی مەڕمەڕ، کە لە گوندی مورتکە دەست پێدەکات تا دەگاتە هەولێر، کە درێژی ئەم تونێلە ٢٢ کیلۆمەترە لەژێر زەوی هەڵکشاوە، لەبەر دەرکی ئەم تونێلە سەنحارێب بەردێکی هەڵکەندراوی بەجێ هێشتووە و لەسەری نووسراوە (من سەنحاریبم، پادشای ئاشوری، هەستاوم به دروستکردنی سێ جۆگەی ئاوی لە چیای خانی بۆ شاری سەیدە جوانەکە...).
گهڕهکهکانی شاری ههولێر
قهڵات
خانهقا
عهرهب
تهعجیل
مستهوفی
تهیراوه زیرین
سهیداوه
سێتاقان
مهنتیکاوه
ئازادی 1 ئازادی 2
شۆڕش
کوران
زانیاری
ئیسکان
ڕووناکی
کۆماری
ڕاپهرین
نهورۆز
کوردستان باداوه
شههیدان
مامۆستایان
شورتاو
مهلایان
کوێستان
ڕزگاری 1
ڕزگاری 2
سهلاحهددین
برایهتی موفتی
زانکۆ
کرێکاران
بههار
عهنکاوه (ئێستا ناحیهیه)
کورانی عهنکاوا
شاری خهونهکان
شاری ناز
ناحیەکانی قەزاکانی پارێزگای ھەولێر
ناوەندی ھەولێر
ناوەندی ھەولێر
بەحرکە
عەنکاوە
شەمامک
دەشتی ھەولێر
ناوەندی بنەسڵاوە
دارەتوو
قوشتەپە
کەسنەزان
سۆران
ناوەندی سۆران
خه ليفان
ئاده كردنى: مسعود صالح ئالانه يى
http://kurdup.com/up/uploads/picture/9a325262c0.jpg (http://kurdup.com/up)
http://i36.tinypic.com/2vslwso.jpg
(ناوى گەڕەکەکانى شارۆچکەى خەلیفان)
نــاوى کۆن نــاوى نوێ
زارگەلى زارگەلى
عەلیاوە عەلیاوە
کۆلە ڕەش ئازادى
مجمع برجادە ڕاپەڕین
معمل قیر خەبات
باویان باویان
مجمع زراعة شۆڕش
ناحیە شەهیدان
(محطة) بنارى کۆڕەک خەلیفانى نوێ
عیسى شل برایەتى
**************************************
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-fcdf925f65.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-fcdf925f65.jpg)
:1::1:Masoud Alany
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-73b30120f1.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-73b30120f1.jpg)
***************************************
دیانا
سیدەکان
شەقلاوە
ناوەندی شەقڵاوە
سەلاحەدین
ھەریر
ھیران
باسرمە
بالیسان
چۆمان
ناوەندی چۆمان
حاجی ئۆمەران
سمیلان
گەڵاڵە
قەسرێ
کۆیە
ناوەندی کۆیە
تەق تەق
شۆڕش
ئاشتی
سکتان
ئاشتی
سێگردکان
مێرگەسۆر
ناوەندی مێرگەسۆر
بارزان
پیران
شێروان مەزن
مەزنێ
گۆڕەتوو
خەبات
ناوەندی خەبات
دارەشەکران
رزگاری
کەوەرگۆسک
رەواندوز
ناوەندی رەواندوز
وەرتێ
ھاوینەھەوارەکانی ھەولێر
١- ھاوینە ھەواری شەقڵاوە
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-317addc29b.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-317addc29b.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-6cc53e5899.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-6cc53e5899.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-3ffde3c539.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-3ffde3c539.jpg)
ھاوینە ھەواری شەقڵاوە دەکەوێتە لای باکوورو دەکەوێتە نێوان ھەردوو چیای سەفین (٩٦٠م) وە چیای سورکە،وە پلەی گەرمای لە ھاوین دا دەگاتە (٣٠-٣٥) پلە،وە لە زستاندا دە گاتە -١٠ ژێر سفر. لە شەقڵاوە دا دارو باری چر بەدی دەکرێ، کە پێکھاتووە لە داری (خۆخ و جوێز و ترێ و ھەنار و ھەنجیر...).وە بازارەکی گەورەی تێدایە کە جۆرەھا خواردەمەنی و سەوزە و میوەی وە بە وشک کراوەیی وەکو جوێز و ھەنجیرو قەیسی.ساڵانە بە سەدان گەشتیار ڕوو لە شەقڵاوە دەکەن بە ھۆی دیمەنی سەرنج راکێشی و ئاووھەواکەی.
٢-ھاوینە ھەواری گەلی عەلی بەگ:
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-36e9278007.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-36e9278007.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-97fbb2c71d.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-97fbb2c71d.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-dbe9e3a5d8.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-dbe9e3a5d8.jpg)
ئەم ھاوینە ھەوارە ١٣٠کم لە ناوهراستی شاری ھەولێر دوورە، وە بە یەکێک لە ھاوینە ھەوارە سەرنج راکێشهکانی ههرێمی کوردستان دەژمێردرێت.
دەکەوێتە نێوان چیای کۆڕەک و برادۆست بە درێژایی١٢کم ،شوێنەکە بەبەرزی ٨٠٠م لە ئاستی ڕووی دەریاوە بڵندە،وە پلەی گەرمای دەگاتە ٣٥پلە لە ھاویندا ، وە -١٠ لە زستاندا.لەم شوێنە دا دوو ڕووبار بەیەک دەگەن ،یەکیان لە دۆڵی ئالانە سەر بە ناحیەی خەلیفان کە تاڤگەی گەلی عەلی بەگ پێک دەھێنێ،لەگەڵ ئەویتریان کە لە شارۆچکەی ڕەواندوز ھەڵدەقوڵێ کە ئاوی بێخاڵە ،زێی گەورە پێک دەھێنن.
سەرەڕای تاڤگە گەورەکە چەندان تاڤگەی بچووکی تری تێدایە.ئەم شوێنە بە سروشتی شاخاویەکەی و دارو بارە جۆراو جۆرەکەی،بۆتە شوێنی گەشت و گوزار کە خەڵکی زۆر ڕووی تێدەکەن.
٣- ھاوینە ھەواری بێخاڵ:-
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-8b0b50248e.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-8b0b50248e.jpg)
ھاوینە ھەواری بێخاڵ ١٤٠کم لە چەقی ھەولێرەوە دوورە ، وە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی گەلی عەلی بەگ ،وە لە دووری ١٠کم لە ڕۆژئاوای شارۆچکەی ڕەواندوز وە پلەی گەرمای لە ٣٢ پلە بەرز نابێتەوە لە ھاوین دا . دەتوانین بگەین بە بێخاڵ لە ڕێگای گەلی عەلی بەگ یان لە ڕێگای ڕەواندوز .
لەم ھاوینە ھەوارە تافگەیەکی ڕوون و گەورە ھەیە کە بە درێژایی شاخەکەی داپۆشیوە ،شوێنێکی زۆر سەرنج ڕاکێشە ،خەڵکی لە سەرەتای بەھاردا ڕووی تێدەکەن تا کۆتایی ھاوین.
٤- ھاوینە ھەواری جندیان:-
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-cf131a51f0.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-cf131a51f0.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-8afbc00814.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-8afbc00814.jpg)
ئەم ھاوینە ھەوارە ١٤٧ کم لە چەقی ھەولێرەوە دوورە ،وە ٥ کم لە شاری دیانا دوورە، وە دەکەوێتە لای خوارەوەی چیای ھندرێن ،پلەی گەرمای لە ھاوین دا دەگاتە ٣٢ پلە .
ھاوینە ھەواری جندیان ناوبانگی بە چاوی ئاوی سیحری دەرکردووە(عیون الماء السحریھ)بە ھۆی بوونی ئەشکەوتێک ،کە تێیدا ئاوی تێدا ھەڵدەقوڵێ، وە بۆتە شوێنی سەرەنجی گەشتیاران.
٥- ھاوینە ھەواری حاجی ئۆمەران:-
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-f1f7ee0f72.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-f1f7ee0f72.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-e86f873281.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-e86f873281.jpg)
دەکەوێتە باکووری شاری ھەولێر بە دووری ١٨٠ کم ،پلەی گەرمای دەگاتە ٣٠ پلە لە ھاوین دا. ئەم شوێنە بە سەوزایی چیاکانی ناوبانگی دەرکردووە ،ھەروەھا بە سروشتەکەی و ھەڵقوڵاوەکانی بە تایبەتی سەرچاوەی ئاوی کانزایی شێخی باڵەکیان کە خەڵکی سەردانی دەکات بۆ چارەسەری ھەندێ نەخۆشی وەکو (جگەر و پێست)، بۆیە لە ھاوین دا ئەم شوێنە ناودەبرێت شوێنی گەشت و گوزاری چارەسەری.
ئاده كردنى: مسعود صالح ئالانه يى
سەرچاوە:دەستەی ئاماری ھەرێم - وەزارەتی پلان دانان
هيوادارم به دلتان بێت
تايبه ته به يانه ى خه ليفان
ئاده كردنى: مسعود صالح ئالانه يى
پارێزگای ھەولێر یەکێک لە پارێزگاکانی کۆماری عێراق و یەکێک لەو سێ پارێزگایانەیە کە لە ژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستان دایە. ناوەندی پارێزگای ھەولێر، شاری ھەولێرە. ژمارەی دانیشتوانی ئەم پارێزگا ٢.٠١٩.٦٨٨ کەس مەزەندە کراوە.
هەولێر (ئینگلیزی: Arbil، عەرەبی: أربیل) شارێکی دێرینی کوردستانە و پایتەختی حکومەتی هەرێمی کوردستانە. شاری هەولێر بە یەکێک لە کۆنترین شارەکانی جیهان دهژمێردرێت کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٠٠٠ ساڵی پێش زایین. لە نووسراوەکانی پادشای سۆمەری، سۆلکی ناونراوە بە ئوربیلم، وە لە نووسراوەکانی بابلی و ئاشوری بە ئەربائیلۆ ناودەبرا، کە بە مانای چوار خواوەند دەهات، لە سەردەمی بابلی شوێنی پەرستنی عەشتار بووە.
لە هێڵکارییەکی خەتی بزماری ناسراو بوو بە (آی کشان کلاما) واتە (ماڵی سەیدە اقلیم)، وە هەروەها پەرستگایەک بوو بۆ پادشای ئاشورییەکان کە پەیکەرێکی پادشای پانیپاڵ و پەیکەری خواوەندی عەشتار کە لە بڕۆنز دروست کرابوو دۆزراوەتەوه.
پاڕکی شار، لەبەردەم قەڵای هەولێردا
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-c641ff9ee3.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-c641ff9ee3.jpg)
بەهۆی گرنگی ئەم شارە، پادشای ئاشوری، سەنحاریب هەستا بە پەنگاوکردن (خزن)ی ئاو لە تونێلی دروستکراو بە بەردی مەڕمەڕ، کە لە گوندی مورتکە دەست پێدەکات تا دەگاتە هەولێر، کە درێژی ئەم تونێلە ٢٢ کیلۆمەترە لەژێر زەوی هەڵکشاوە، لەبەر دەرکی ئەم تونێلە سەنحارێب بەردێکی هەڵکەندراوی بەجێ هێشتووە و لەسەری نووسراوە (من سەنحاریبم، پادشای ئاشوری، هەستاوم به دروستکردنی سێ جۆگەی ئاوی لە چیای خانی بۆ شاری سەیدە جوانەکە...).
گهڕهکهکانی شاری ههولێر
قهڵات
خانهقا
عهرهب
تهعجیل
مستهوفی
تهیراوه زیرین
سهیداوه
سێتاقان
مهنتیکاوه
ئازادی 1 ئازادی 2
شۆڕش
کوران
زانیاری
ئیسکان
ڕووناکی
کۆماری
ڕاپهرین
نهورۆز
کوردستان باداوه
شههیدان
مامۆستایان
شورتاو
مهلایان
کوێستان
ڕزگاری 1
ڕزگاری 2
سهلاحهددین
برایهتی موفتی
زانکۆ
کرێکاران
بههار
عهنکاوه (ئێستا ناحیهیه)
کورانی عهنکاوا
شاری خهونهکان
شاری ناز
ناحیەکانی قەزاکانی پارێزگای ھەولێر
ناوەندی ھەولێر
ناوەندی ھەولێر
بەحرکە
عەنکاوە
شەمامک
دەشتی ھەولێر
ناوەندی بنەسڵاوە
دارەتوو
قوشتەپە
کەسنەزان
سۆران
ناوەندی سۆران
خه ليفان
ئاده كردنى: مسعود صالح ئالانه يى
http://kurdup.com/up/uploads/picture/9a325262c0.jpg (http://kurdup.com/up)
http://i36.tinypic.com/2vslwso.jpg
(ناوى گەڕەکەکانى شارۆچکەى خەلیفان)
نــاوى کۆن نــاوى نوێ
زارگەلى زارگەلى
عەلیاوە عەلیاوە
کۆلە ڕەش ئازادى
مجمع برجادە ڕاپەڕین
معمل قیر خەبات
باویان باویان
مجمع زراعة شۆڕش
ناحیە شەهیدان
(محطة) بنارى کۆڕەک خەلیفانى نوێ
عیسى شل برایەتى
**************************************
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-fcdf925f65.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-fcdf925f65.jpg)
:1::1:Masoud Alany
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-73b30120f1.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-73b30120f1.jpg)
***************************************
دیانا
سیدەکان
شەقلاوە
ناوەندی شەقڵاوە
سەلاحەدین
ھەریر
ھیران
باسرمە
بالیسان
چۆمان
ناوەندی چۆمان
حاجی ئۆمەران
سمیلان
گەڵاڵە
قەسرێ
کۆیە
ناوەندی کۆیە
تەق تەق
شۆڕش
ئاشتی
سکتان
ئاشتی
سێگردکان
مێرگەسۆر
ناوەندی مێرگەسۆر
بارزان
پیران
شێروان مەزن
مەزنێ
گۆڕەتوو
خەبات
ناوەندی خەبات
دارەشەکران
رزگاری
کەوەرگۆسک
رەواندوز
ناوەندی رەواندوز
وەرتێ
ھاوینەھەوارەکانی ھەولێر
١- ھاوینە ھەواری شەقڵاوە
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-317addc29b.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-317addc29b.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-6cc53e5899.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-6cc53e5899.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-3ffde3c539.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-3ffde3c539.jpg)
ھاوینە ھەواری شەقڵاوە دەکەوێتە لای باکوورو دەکەوێتە نێوان ھەردوو چیای سەفین (٩٦٠م) وە چیای سورکە،وە پلەی گەرمای لە ھاوین دا دەگاتە (٣٠-٣٥) پلە،وە لە زستاندا دە گاتە -١٠ ژێر سفر. لە شەقڵاوە دا دارو باری چر بەدی دەکرێ، کە پێکھاتووە لە داری (خۆخ و جوێز و ترێ و ھەنار و ھەنجیر...).وە بازارەکی گەورەی تێدایە کە جۆرەھا خواردەمەنی و سەوزە و میوەی وە بە وشک کراوەیی وەکو جوێز و ھەنجیرو قەیسی.ساڵانە بە سەدان گەشتیار ڕوو لە شەقڵاوە دەکەن بە ھۆی دیمەنی سەرنج راکێشی و ئاووھەواکەی.
٢-ھاوینە ھەواری گەلی عەلی بەگ:
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-36e9278007.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-36e9278007.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-97fbb2c71d.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-97fbb2c71d.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-dbe9e3a5d8.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-dbe9e3a5d8.jpg)
ئەم ھاوینە ھەوارە ١٣٠کم لە ناوهراستی شاری ھەولێر دوورە، وە بە یەکێک لە ھاوینە ھەوارە سەرنج راکێشهکانی ههرێمی کوردستان دەژمێردرێت.
دەکەوێتە نێوان چیای کۆڕەک و برادۆست بە درێژایی١٢کم ،شوێنەکە بەبەرزی ٨٠٠م لە ئاستی ڕووی دەریاوە بڵندە،وە پلەی گەرمای دەگاتە ٣٥پلە لە ھاویندا ، وە -١٠ لە زستاندا.لەم شوێنە دا دوو ڕووبار بەیەک دەگەن ،یەکیان لە دۆڵی ئالانە سەر بە ناحیەی خەلیفان کە تاڤگەی گەلی عەلی بەگ پێک دەھێنێ،لەگەڵ ئەویتریان کە لە شارۆچکەی ڕەواندوز ھەڵدەقوڵێ کە ئاوی بێخاڵە ،زێی گەورە پێک دەھێنن.
سەرەڕای تاڤگە گەورەکە چەندان تاڤگەی بچووکی تری تێدایە.ئەم شوێنە بە سروشتی شاخاویەکەی و دارو بارە جۆراو جۆرەکەی،بۆتە شوێنی گەشت و گوزار کە خەڵکی زۆر ڕووی تێدەکەن.
٣- ھاوینە ھەواری بێخاڵ:-
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-8b0b50248e.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-8b0b50248e.jpg)
ھاوینە ھەواری بێخاڵ ١٤٠کم لە چەقی ھەولێرەوە دوورە ، وە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی گەلی عەلی بەگ ،وە لە دووری ١٠کم لە ڕۆژئاوای شارۆچکەی ڕەواندوز وە پلەی گەرمای لە ٣٢ پلە بەرز نابێتەوە لە ھاوین دا . دەتوانین بگەین بە بێخاڵ لە ڕێگای گەلی عەلی بەگ یان لە ڕێگای ڕەواندوز .
لەم ھاوینە ھەوارە تافگەیەکی ڕوون و گەورە ھەیە کە بە درێژایی شاخەکەی داپۆشیوە ،شوێنێکی زۆر سەرنج ڕاکێشە ،خەڵکی لە سەرەتای بەھاردا ڕووی تێدەکەن تا کۆتایی ھاوین.
٤- ھاوینە ھەواری جندیان:-
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-cf131a51f0.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-cf131a51f0.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-8afbc00814.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-8afbc00814.jpg)
ئەم ھاوینە ھەوارە ١٤٧ کم لە چەقی ھەولێرەوە دوورە ،وە ٥ کم لە شاری دیانا دوورە، وە دەکەوێتە لای خوارەوەی چیای ھندرێن ،پلەی گەرمای لە ھاوین دا دەگاتە ٣٢ پلە .
ھاوینە ھەواری جندیان ناوبانگی بە چاوی ئاوی سیحری دەرکردووە(عیون الماء السحریھ)بە ھۆی بوونی ئەشکەوتێک ،کە تێیدا ئاوی تێدا ھەڵدەقوڵێ، وە بۆتە شوێنی سەرەنجی گەشتیاران.
٥- ھاوینە ھەواری حاجی ئۆمەران:-
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-f1f7ee0f72.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-f1f7ee0f72.jpg)
http://2upl.com//uploads/images/microkurd-e86f873281.jpg (http://2upl.com//uploads/images/microkurd-e86f873281.jpg)
دەکەوێتە باکووری شاری ھەولێر بە دووری ١٨٠ کم ،پلەی گەرمای دەگاتە ٣٠ پلە لە ھاوین دا. ئەم شوێنە بە سەوزایی چیاکانی ناوبانگی دەرکردووە ،ھەروەھا بە سروشتەکەی و ھەڵقوڵاوەکانی بە تایبەتی سەرچاوەی ئاوی کانزایی شێخی باڵەکیان کە خەڵکی سەردانی دەکات بۆ چارەسەری ھەندێ نەخۆشی وەکو (جگەر و پێست)، بۆیە لە ھاوین دا ئەم شوێنە ناودەبرێت شوێنی گەشت و گوزاری چارەسەری.
ئاده كردنى: مسعود صالح ئالانه يى
سەرچاوە:دەستەی ئاماری ھەرێم - وەزارەتی پلان دانان
هيوادارم به دلتان بێت
تايبه ته به يانه ى خه ليفان